Probiyotik nedir?

Probiyotikler; ağız yoluyla yeterli miktarda alındığı zaman kişinin sağlığı ve fizyolojisi üzerine pozitif anlamlı etki yapan, yararlı (non-patojen) canlı mikroorganizmalardır. Probiyotik; konakçının sağlığını ve beslenmesini olumlu yönde etkileyen canlı bakteri içeren besinler (peynir, turşu vs) ve süt ürünleri olarak da tanımlanmıştır. Probiyotik; barsak florasında dengeyi geliştirerek kişinin sağ- lığını olumlu yönde etkileyen mikroorganizmalardır. Probiyotik; belirli miktarlarda alındığında barsak florasını dengeleyip konakçının sağlığını olumlu yönde etkileyen canlı mikroorganizmalardır.

Probiyotik gıda; içerisinde raf ömrü sonuna kadar yeterli miktarlarda canlı probiyotik mikroorganizma (108 cfu/gram) içeren gıdadır. Probiyotik yani yararlı-dost bakteriler binlerce yıldır besin maddeleri ile alınmaktadır. Fermente süt ürünleri Asya ve Ortadoğu’da binlerce yıldır tüketilmektedir. Batı toplumları bu fermente süt ürünlerine hep şüpheyle yaklaşmışlardır. Özellikle yoğurt, kefir, kımız gibi ürünlerin tadını beğenmediklerinden hep uzak durmuşlardır. Asyalı toplumlar fermente süt ürünlerini gastrointestinal hastalıkların tedavisinde de kullandıkları halde batı toplumları fermente süt ürünlerine yaşamlarında yer vermemişlerdir. Batıda bilim çevreleri ve hekimler de probiyotik süt ürünlerine yıllarca ilgisiz kalmışlardır. Bu ürünlerin yararı ve etkileri konusunda yaklaşımları olumsuz olmuştur. Günümüzde ise batı ülkelerinde bilim çevreleri Asyalıların binlerce yıllık gözlem ve deneyimlerinin doğru olup olmadığını ortaya koymaya çalışmaktadırlar. Günümüzde konuyla ilgili araştırmalara büyük bir ilginin olduğu görülmektedir. Enerjisini karbonhidratların fermantasyonundan sağlayan laktik asit bakterileri (Lactobacillus ve Bifidobacterium v.s.) yararlı-dost bakteriler olarak kabul edilir.

Prebiyotik nedir?

Prebiyotik; üst gastrointestinal sistemde sindirime uğramadan kalın barsağa ulaşabilen ve orada bazı bakteri veya bakteri gruplarının (dost bakteri) çoğalmasını, aktivitesini uyaran besin maddelerine denir. Prebiyotik; barsaklarda bir tür veya sınırlı sayıda birkaç tür mikroorganizmanın çoğalma ve/veya aktivitesini seçici olarak teşvik eden, konakçının sağlığını olumlu yönde etkileyebilen ince barsaklarda sindirime uğramayan ürünlerdir.

rebiyotikler kompleks karbonhidrat yapısında olup Lactobacilli, Bifidobacteria, Eubacteria gibi belirli bakterilerin çoğalmasını uyarırlar. Prebiyotiklerin barsak florasındaki bakterilerin metabolik aktivitesi sonucu fermantasyona uğraması ile flora ortamı potansiyel patojenlerin çoğalması için uygun olmayan hale gelir. Prebiyotik gıda; içerisinde prebiyotik madde içeren ürün demektir. Prebiyotikler Frukto-oligosakkaritler (FOS) İnulin Galakto-sakkaritler Laktuloz Laktilol Bu maddeler mide asidine ve gastrointestinal sistemdeki dijestif enzimlere dirençli olduklarından hidrolize olmadan ve absorbsiyona uğramadan kalın barsağa gelirler. Kalın barsakta bakteriyel metabolizmaya uğrarlar.

 

Probiyotik bakteriler yararlı etkilerini nasıl ortaya koyarlar?

Patojen bakterilerin üremesine yani çoğalmalarına mani olurlar (Anti-mikrobiyal etki).

Patojenlerin ürettikleri toksinleri nötralize ederler.

Patojenlerin barsak epiteline yapışmasına mani olurlar.

Gastrointestinal kanal epitelinde enzimatik aktiviteyi uyarabilirler (laktaz, invertaz, maltaz).

İmmün sistemi uyarırlar.

Prokarsinojenlerin – karsinojenlere dönüşmesine mani olurlar.

Kanserojen maddeleri tüketirler. Barsak transitini hızlandırırlar.

Probiyotikler hangi mekanizmalar ile patojen barsak bakterilerinden korunmamızı sağlamaktadır?

Patojenlerin adezyonuna mani olarak (Salmonella typhimurium, Shigella flexneri vs.)

Virulans faktörleri nötralize ederek, toksinleri parçalayarak (Clostridium difficile toksinleri vs.)

Patojenlerin üremesini inhibe ederek (Clostridium difficile vs.)

Probiyotik gıda denildiği zaman ne anlaşılır?

Probiyotik gıda yeterli miktarlarda canlı probiyotik bakteri içeren gıdadır. Besin değeri ötesinde sağlığa yararlı olan gıdadır. Gıdanın raf ömrü süresince içindeki yararlı bakterileri içermesi gerekir. Gıda tüketilinceye kadar içerdiği probiyotik mikroorganizmalar canlılığını devam ettirebilmelidir. Probiyotikler genellikle “Lactic bacteria” ailesinden olan Lactobacillus, Bifidobacterium, Streptokokkus cinsi bakterilerdir. Lactobacillus içeren probiyotik gıda alındığı zaman barsakta Lactobacillus artarken, barsakta bulunan streptokokların da arttığı görülmektedir.

Probiyotik ürünler piyasada hangi şekillerde bulunmaktadır?

  1. a) Fermente süt ürünlerinde kültür veya ilave edilmiş şekilde:

– Yoğurt,

– Fermente süt

– Peynir

– Ayran

– Tereyağ

  1. b) Bebek süt veya mamasında
  2. c) Meyve sularına ilave edilmiş şekilde
  3. d) Dondurmada
  4. e) Margarinlerde
    f ) İlaç kapsüllerinde
    g) Kaşelerde toz şeklinde

Probiyotiklerin sağlığa etkilerinden yararlanmak için hergün ne kadar probiyotik alınmalıdır?

Hergün 108 CFU/gün alınması ve etkisinin devamı için düzenli tüketilmesi gerekir.

 

Rafet Kürşat

Kaynak
Like
Like x 3