Beslenme

Anne Sütü Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Anne sütü

Anne sütü, bebeklerin dengeli beslenme, sağlıklı büyüme ve gelişimleri için son derece önemli olan canlı bir besindir. Doğumdan sonra, altı ayın sonuna kadar bebeğin beslenmesinde anne sütü tek başına yeterlidir, bu dönemde tıbben gerekli olmadıkça bebeğe anne sütünden başka, su da dahil olmak üzere hiçbir ek gıda verilmemesi önerilmektedir. Altı aydan sonra uygun şekilde başlanacak olan ek gıdalarla birlikte emzirmeye iki yıl devam edilmelidir.

Bebeğin beslenmesinde anne sütüne eşit veya daha iyi bir seçenek bugüne kadar bulunamamıştır. Doğada bulunan tüm memeli canlılar yavrularını kendi sütleri ile beslerler, o halde insan yavrusunun da annesinin sütü ile beslenme hakkına saygı duyulmalı ve bu fizyolojik olay teşvik edilmelidir

Anne Sütünün Yapısı Nasıldır ?

Kolostrum, doğumdan sonra salgılanan ilk süt olup, 3-5 gün devam eder, miktarı az olmasına karşın içeriğindeki fazla protein, enerji ve aktif immünolojik maddeler sayesinde süt miktarı artana kadar bebeğin tüm gereksinimlerini karşılar ve enfeksiyonlardan korunmasını sağlar.

Anne sütünün içeriği doğum sonrasında, bebeğin ihtiyaçlarına göre değişkenlikler gösterir. Örneğin zamanında doğum yapan ile zamanından önce doğum yapan annelerin sütleri birbirinden farklıdır. Ayrıca bebek büyüdükçe anne sütünün de içeriği farklılaşır. Bu değişkenlik büyümekte olan bebeğin artan ve değişen gereksinimlerini tam olarak karşılar. Doğadaki diğer memelilerde olduğu gibi insan sütünün içeriği emzirmenin evresine göre de değişkenlikler gösterir. Anne bebeğini emzirmeye başladığında önceleri gelen süt sıvı ve elektrolitler yönünden zengin iken emzirmenin sonuna doğru gelen süt yağ bakımından zengindir. Bu nedenle emzirme sırasında bebek bir memeyi tam olarak boşaltmadan diğer memeye geçilmemelidir. Sağlıklı ve iyi emen bir bebek yaklaşık 10 dakika içinde memenin %90’ını boşaltır. Bu nedenle her bir meme yaklaşık olarak 10 dakika emzirilmelidir.

Annenin ürettiği süt miktarının annenin kilosu ya da meme büyüklüğü ile ilgisi yoktur. Sağlıklı ve uygun beslenen annelerin sütünün, yaşamın ilk yarıyılında bebeklerin, tüm besin gereksinimlerini karşıladığı gösterilmiştir. Anne sütü ayrıca her zaman ılık, taze, temiz, ekonomik ve kullanıma hazırdır. Emziren annelerin diyet yapmamaları gerekmektedir. Bununla birlikte sütün kalitesini ve miktarını artırmaya yönelik yapılan girişimler gereksizdir. Annenin bol sıvı alarak dengeli ve yeterli beslenmesi uygundur. İtalya’da yapılan bir çalışmada sağlıklı iyi beslenen annelerin emzirme sırasındaki diyetlerine çinko, bakır ve iyot eklenmesiyle bu eser elementlerin sütteki miktarlarında bir değişiklik olmadığı gösterilmiştir.

Anne Sütü ile Beslenmenin Yararları Nelerdir ?

Anne sütü büyümekte olan bebeğe mükemmel bir besin kaynağı olmasının yanında antikor, sitokinler, büyüme faktörleri, antimikrobiyal maddeler ve özgün bağışıklık hücreleri de içermektedir. Böylece anne sütü, bebeğin kendi bağışıklık sistemi olgunlaşana dek, bebeği enfeksiyonlardan korur (Gibson, 1995). Anne sütünün bağırsak, solunum sistemi ve idrar yolu enfeksiyonlarına karşı birincil koruma yapması yanında, yenidoğan bebeğin bağışıklık sisteminin gelişimini artırdığı da gösterilmiştir.

Anne sütü proteinlerinin bir kısmı (whey proteinleri) bağışıklık sisteminin gelişiminde rol oynarken, bir kısmı da (laktoferrin) immünolojik olmayan savunma sistemlerinde görev alır. Buna ek olarak memelilerin sütünde çok düşük miktarlarda, bulunan çeşitli oligosakkaritler (prebiyotik), epitel yüzeylere bakteri yapışmasını engelleyerek yenidoğan döneminde enfeksiyonlardan korunmada önemli bir göreve sahiptir. Anne sütü alan yenidoğan bebeklerin idrarlarında saptanan oligosakkaritlerin bebeği idrar yolu enfeksiyonlarından koruduğu düşünülmektedir.

Ayrıca anne sütündeki prebiyotikler barsakta laktobasillus ve bifidobakter gibi faydalı bakterilerin üremesini sağlamakta ve barsak pH değerini düşürerek pek çok patojen bakterinin üremesini engellemektedir.

Anne sütü, birçok farklı besin maddesinin, biyoaktif maddelerin; leptin, ghrelin, insülin ve insülin benzeri büyüme faktörleri gibi besin alımını düzenleyen, metabolizmayı etkileyen ve vücut kompozisyonun düzenlenmesinde rol alan hormon ve büyüme faktörlerinin kaynağıdır. Özellikle anne sütü leptini, anne sütü alan bebeklerde, almayan bebeklere göre ideal bir enerji dengesi oluşturmakta ve daha iyi bir şekilde büyüme sağlamaktadır.

İLGİLİ YAZI:  Beyin Sağlığını Etkileyen Besinler ve Özellikleri

Anne sütü, lipaz, beta kazein, laktoferrin, haptokorin ve alfa-1 antitripsin gibi, mikro ve makro besleyicilerin sindirimini ve kullanımını kolaylaştıran, kendine özgü proteinleri içerir. Anne sütünde ayrıca immunoglobulinler, kappa-kazein, lizozim, laktoferrin, haptokorin, alfa-laktalbumin ve laktoperoksidaz gibi barsakta göreceli olarak parçalanmaya dirençli, anne sütü alan bebeği virus ve bakterilere karşı koruyan tipte, pek çok protein de bulunmaktadır. Sitokinler ve laktoferrin gibi protein ve peptidlerin bağışıklık sistemini aktive edici etkileri bulunurken, insülin benzeri büyüme faktörü ve epidermal büyüme faktörü gibi peptidler de yenidoğanın sağlığında önemli roller üstlenirler. Anne sütü proteinleri bir yandan yeterli bebek beslenmesini sağlarken diğer yandan yenidoğan bebeğin enfeksiyonlara karşı savunmasını ve bebeğin önemli fizyolojik işlevlerinin gelişmesini sağlarlar.

Anne sütü bebeği pek çok farklı mekanizma ile özgül ve özgül olmayan enfeksiyonlardan korur. Anne sütünün bakterisidal aktivitesi (laktoferrin, lizozim), antiviral özellikleri (laktoferrin, yağ sindirim ürünleri), antiprotozoal aktivitesi (anne sütü yağının mide ve barsaklarda sindirimi) ve bağlanmayı engelleme özelliği (kappa kazein yardımı ile helicobakter pylorinin mide mukozasına yapışmasının engelleme) ve IgA, IgG ve IgM içermesi üstün özellikler olarak sayılabilir. Anne sütünde bulunan çeşitli enzimler de bakterisidal etkinlik gösteren bileşikler oluşturarak (safra tuzu bağımlı lipaz, peroksidaz), inflamatuvar yanıtları engelleyerek (trombosit aktive edici asetil hidrolaz) veya süt proteinlerinin bütünlüğünü koruyarak (antiproteaz) bağışıklık sistemini güçlendirir.

 

Anne sütü bebeği uzun dönemde bağışıklık sistemi ile ilintili hastalıklardan (tip 1 diabetes mellitus, çölyak hastalığı, inflamatuvar barsak hastalığı), metabolik sendrom ve obeziteden koruduğu, bilişsel gelişimi iyi yönde etkilediği kanıtlanmıştır.

Anne sütü bebekte hem güven duygusu yaratarak hem de endorfin salgısını artırarak ağrı kesici ve ağlama miktarını azaltıcı etki gösterir. Anne ile bebek arasında derin bir duygusal bir bağ oluşturur. Emziren annelerin bebeklerini terk etme, şiddet uygulama gibi olumsuz davranışları, emzirmeyen annelere göre çok daha az görülür.

Rahim kanamalarını önleyici, gebelikten koruyucu, yumurtalık ve meme kanserlerini ve kemik erimesini önleyici etkileri olduğu gösterilmiştir. Sigara içen, genç, eğitimsiz ve sosyal desteği olmayan anneler emzirme konusunda risk gurubunu oluşturmakta ve bunların biberon ile beslenen bebekleri de ölüm ve sakatlık açısından yüksek risk taşımaktadır.

Rafet Kürşat

Kaynak

Atıcı A. Beslenme Vakti; Bebek beslenmesinde altın öğütler. Mersin, Can Matbaası, 2005, 5.Baskı

Forster DA. başlatma ve doğum ayar uygulamalarını besleyen Meme: literatürün bir yorum. J Ebelik Kadın Sağlığı 2007; 52: 273-80

Köksal N, Aydoğdu H, Şentürk E, Perçin K, Özkan H. Anne sütünün immünolojik özellikleri. Güncel Pediatri Dergisi 2005;3:74-77.

Savino F, Lupica MM. Anne sütü: infancy.Recenti Prog Med 2006 sağlık ve refahı için biyolojik bileşenleri; 97: 519- 27.

Chowanadisai W, Lonnerdal B. Alfa (1) – İnsan sütündeki antitripsin ve antikimotripsin: köken, konsantrasyonlar ve istikrar. Am J Clin Nutr 2002, 76: 828-33

Lonnerdal B. Beslenme ve insan sütü proteinlerinin fizyolojik önemi. Am J Clin Nutr 2003; 77: 1537S-1543S.

Kulübe-Nielsen L, Michaelsen KF. Emzirme ve gelecekteki sağlık. Curr Opin Clin Nutr Meatb Bakımı 2006; 9: 289-96.

Dorea JG. Anne Sigara ve Bebek Beslenme Daha iyi ve daha güvenli olduğunu. Matern Çocuk Sağlığı J 2007; 11: 287-91.

Kulübe-Nielsen L, Michaelsen KF. Emzirme ve gelecekteki sağlık. Curr Opin Clin Nutr Meatb Bakımı 2006; 9: 289-96.

 

Bu makale size faydalı oldu mu?
Makalemize oy vererek bizi değerlendirebilirsiniz
EVET
HAYIR
R
MESLEK: BESLENME UZMANI VE DİYETİSYEN EĞİTİM GEÇMİŞİ: 2008-2012 KIRŞEHİR/KAMAN İMKB ANADOLU ÖĞRETMEN LİSESİ MEZUNİYET PUANI: 93,27 2012-2014 GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ BESLENME VE DİYETETİK ERASMUS PROGRAMI 2014-2015 PORTEKİZ/PORTO, UNİVERSITADE DO PORTO NUTRİTİON AND FOOD SCİENCE 2015-2016 GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ BESLENME VE DİYETETİK MEZUNİYET PUANI: 3.0/4.0 ONUR ÖĞRENCİSİ STAJLAR: 2015: KIRŞEHİR AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ KLİNİK,MUTFAK STAJI 2016: TRABZON FARABİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ KLİNİK STAJI GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL TESİSİ MUTFAK STAJI GÜMÜŞHANE TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZİ KLİNİK STAJI GÜMÜŞHANE 01-07 NOLU AİLE SAĞLIĞI MERKEZİ KLİNİK ÇOCUK STAJI GÜMÜŞHANE DEVLET HASTANESİ KLİNİK STAJI İŞ DENEYİMİ 2017- KIRŞEHİR FİTNESSLİNE SPOR SALONU DİYETİSYEN SPOR GEÇMİŞİ: İLKOKULDA GÜREŞ İLE AMATÖR OLARAK İLGİLENDİM.ORTAOKULDA SATRANÇ TAKIMDAYDIM.ÜNİVERSİTEDE VÜCUT GELİŞTİRME VE FİTNESS İLE TANIŞTIM. GÜMÜŞHANE AYDIN DOĞAN SPOR TESİSLERİNDE FİTNESSA BAŞLADIM.SPOR SALONU KAPANINCA GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ BESYODA SPOR SALONUNA GEÇİŞ YAPTIM.ERASMUSLA YURTDIŞANA GİDİNCE UNİVERSİTADE DO GEUP’TA 1 YIL BOYUNCA FİTNESSA DEVAM ETTİM.ESN’İN ANLAŞMASI İLE 1 AY BOYUNCA SÖRF YAPTIM. TÜRKİYEYE DÖNÜNCE GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ BESYO’YA DEVAM ETTİM.MEZUN OLDUKTAN SONRA KIRŞEHİR FİTNESSLİNE İLE ANLAŞTIM.ARTIK FİTNESSLİNE’DA ANTREMAN YAPMAKTAYIM. 4 YILDIR FİTNESS İLE UĞRAŞMAKTAYIM.
M
Gerçekten çok güzel hazırlanmış, bilgilendirici bir yazı. Herkesin okumasını öneririm.
E
  • E
    Eyüp Baykara
  • 6 Mart 2017
Çok güzel bir yazı. Rafet eline ve bilgine sağlık.
Elinize , emeğinize sağlık <a href="https://www.fitnessbilim.com/index.php?uyeler/9616/" class="username" data-user="9616, @Rafet Kürşat">@Rafet Kürşat</a> Keşke bütün hastanelerin duvarlarını süslese bu makale , insanlar sıra beklerken okusa , bilinçlense.Okurken keyif aldım.<br />
<br />
Tüm arkadaşların okumasını ve aileleri bilinçlendirmek adına paylaşmasını tavsiye ederim.Başarılarınızın devamını diler , katkılarınızdan dolayı teşekür ederiz. :)
R
  • R
    Rafet Kürşat
  • 6 Mart 2017
Beğendiğinize sevindim :) rica ederim :)
R